Trở lại Thủ Thiêm, gặp những người bám đất, giữ nhà | Báo Giao thông
Trang chủ Sức khỏe - Đời sống Trở lại Thủ Thiêm, gặp những người bám đất, giữ nhà

Trở lại Thủ Thiêm, gặp những người bám đất, giữ nhà

15/09/2018 - 10:00 (GMT+7)

Bà The là một trong 71 hộ dân tại Thủ Thiêm gần 20 năm qua mang đơn khiếu kiện đi từ Nam chí Bắc.

13

Bà Lê Thị The - một trong những hộ dân Thủ Thiêm kiên trì bám lại để giữ đất giữ nhà

Gần 20 năm qua, những người sống trong khu 4,3ha tại Thủ Thiêm bám trụ trên mảnh đất của mình trong căn nhà cũ nát, xập xệ và môi trường cực kỳ ô nhiễm… Họ không di dời vì cho rằng, đất của mình không nằm trong quy hoạch. 

Chịu cực để bám đất giữ nhà

Một ngày giữa tháng 9, chúng tôi trở lại gặp người dân Thủ Thiêm (quận 2, TP HCM) sau khi có kết luận của Thanh tra Chính phủ về những “lùm xùm” tại siêu dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm. Con đường Lương Đình Của (quận 2) luôn ngập nước, lầy lội bùn đất sau những cơn mưa bất chợt. Cạnh đó là một đại công trường với hàng loạt tuyến đường, khu nhà hiện đại đang được xây dựng trong kế hoạch biến Thủ Thiêm thành khu đô thị hiện đại bậc nhất Đông Nam Á.

Nằm cạnh đoạn đường Lương Đình Của chính là mảnh đất có diện tích 4,3ha thuộc khu phố 1, phường Bình An mà ngày 7/9 vừa qua, Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận khu vực này nằm ngoài quy hoạch của khu đô thị mới Thủ Thiêm. 

Sau hơn 20 năm kể từ khi có quy hoạch xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm (năm 1996), nơi đây đã trở thành bãi đất trống, cỏ và lau sậy đua nhau mọc lên trên những đống gạch vữa cao quá đầu người. Xen lẫn giữa bãi đất này chỉ còn vài căn nhà của những hộ dân kiên trì bám trụ lại để giữ đất nhà mình vì họ cho rằng nhà của mình nằm ngoài ranh giới quy hoạch của siêu dự án.

Tìm đến các hộ dân này, chúng tôi phải len lỏi qua mấy lối mòn đất, đi qua những vũng nước đầy rác thải. Nhà bà Lê Thị The (71 tuổi, ngụ khu phố 1, phường Bình An) nằm mãi cuối con đường lầy lội Lương Đình Của. Bà The là một trong 71 hộ dân tại Thủ Thiêm gần 20 năm qua mang đơn khiếu kiện đi từ Nam chí Bắc tìm gặp cơ quan chức năng để đòi quyền lợi chính đáng của mình. Bà The kể: “Trước khi có quyết định thành lập khu đô thị Thủ Thiêm, riêng khu phố 1 này đã có gần 600 trăm hộ sống tập trung đông đúc, sung túc ở đây. Ba con đường rải thảm nhựa gọi là đường liên phường thẳng tắp”.

Đứng bên mảnh đất nhà mình trong khu đất 4,3ha, ông Nguyễn Văn Lanh (60 tuổi, số nhà 62 Lương Đình Của) không khỏi bùi ngùi. Ông kể trước đây mọi người sống bình yên lắm. Rồi ông đưa tay chỉ, chỗ này ngày xưa có trường học cấp I Bình An, chỗ đó là trường THCS, THPT Thủ Thiêm… “Chưa bao giờ chúng tôi lại nghĩ tới viễn cảnh này. Tháng 8/2012, nhà bị cưỡng chế, gia đình tôi phải dọn đi ở trọ ở quận Bình Thạnh, chứ 10 nhân khẩu như nhà tôi sống căn nhà tạm cư chưa đầy 10m2 sao mà sống nổi”. 

Chúng tôi tìm đến nhà vợ chồng ông Huỳnh Văn Lực (90 tuổi, thương binh) và bà Nguyễn Thị Giáp (71 tuổi) ở số B3/15 Bis, khu phố 1. Căn nhà trơ trọi giữa đám cỏ lau cao quá đầu người, nằm cạnh những đống gạch vữa của những ngôi nhà hàng xóm đã bị giải tỏa trước đó. Phải mất một hồi chờ đợi, bà Giáp mới ra mở cửa: “Tôi đang cho ông nhà ăn, ông bị liệt gần chục năm nay do tai biến. Nhà không có ai ngoài 2 vợ chồng già sống thui thủi. Đứa con trai duy nhất đã mất cách đây mấy năm vì TNGT”.

Bà Giáp kể, trước đây, vợ chồng bà dành dụm được một ít tiền từ đồng lương thương binh về đây mua mảnh đất 70m2 để an dưỡng tuổi già. Đến đầu những năm 2000, chính quyền quận 2 vận động đến nhà tạm để ở, còn ngôi nhà hiện tại sẽ bị giải tỏa. “Vợ chồng tôi không đồng ý vì trước khi mua đất ở đây chúng tôi đã tìm hiểu vùng đất khu phố 1 này nằm ngoài ranh quy hoạch. Bây giờ bảo giải tỏa nhường cho dự án là không chấp nhận được. Hai vợ chồng thà ôm nhau chết trong căn nhà này chứ không đi đâu hết”.

Gần 20 năm đội đơn đi khiếu kiện

Nhớ lại năm 1996, khi có quyết định xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm, người dân Thủ Thiêm, trong đó có người dân phường Bình An vui mừng vì biết nhà mình nằm ngoài ranh khu quy hoạch dự án, không phải di dời. Hơn nữa bà con sẽ được “thơm lây” từ siêu dự án, cuộc sống hứa hẹn sẽ đỡ cực khổ hơn. Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, những năm sau đó họ bàng hoàng khi biết mảnh đất nhà mình nằm trong khu quy hoạch dự án. Họ tự họp tổ dân phố sưu tầm tìm tài liệu, bản đồ, số đất… để chứng minh nhà mình nằm ngoài ranh quy hoạch, không ảnh hưởng đến dự án.

Lúc đầu, họ tìm đến chính quyền quận 2 nhưng chỉ nhận lại được sự im lặng. Sau đó liên tục những tờ giấy thông báo cưỡng chế nhà được gửi lần lượt về. Những hộ dân dù không đồng thuận với việc cưỡng chế nhưng đành phải chấp nhận dời đi để đảm bảo cuộc sống, con cái học hành và công việc không bị xáo trộn.

Sau những lần cưỡng chế, giờ còn lại 9 hộ dân bám trụ lại mảnh đất này. Họ cùng với hàng trăm hộ dân Thủ Thiêm khác bám trụ lại để bám đất giữ nhà. Bà The cho biết: “Sau 10 năm, chúng tôi bỏ cả công việc đi gõ cửa từng cơ quan chức năng tại TP HCM để được chứng minh đất mình nằm ngoài ranh quy hoạch, nhưng không có kết quả”.

Sau nhiều lần bàn bạc, năm 2014, người dân cử 31 người đại diện cho hàng trăm hộ dân Thủ Thiêm, trong đó có khu phố 1, phường Bình An ra Hà Nội đến Ban Tiếp dân Trung ương (Thanh tra Chính phủ) để cầu cứu. Trong 4 năm qua, đoàn đã ra Hà Nội 12 lần, mỗi lần một đến hai tháng để tìm gặp cơ quan Trung ương. Ngoài những đồng tiền ít ỏi họ mang theo trang trải những ngày sống xa nhà, họ còn mang theo tấm bản đồ 1/5.000 kèm theo Quyết định 367 của Thủ tướng phê duyệt dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm ký ngày 4/6/1996. Tấm bản đồ này sẽ giúp họ xác định rõ vị trí nhà mình nằm ngoài quy hoạch. 

Sau kết luận của Thanh tra Chính phủ, người dân Thủ Thiêm nói chung và người khu phố 1, Phường Bình An buồn vui lẫn lộn. Người dân Thủ Thiêm mừng vì sau gần 20 năm mang đơn đi khiếu kiện giờ mới được đưa ra ánh sáng. Tia hy vọng lớn hơn là 4,3ha của khu phố 1, phường Bình An nằm ngoài ranh giới quy hoạch. “Nhưng đánh giá chung về kết luận của Thanh tra Chính phủ thì nhiều người dân Thủ Thiêm vẫn có nhiều vấn đề chưa thật sự rõ ràng, chưa giải tỏa hết được nỗi lòng của người dân”, bà The cho hay.

Ông Lê Văn Lung (khu phố 1) cho rằng: “Căn cứ vào bản đồ quy hoạch 1/5.000 và kèm theo Quyết định 367 của Thủ tướng ngày 4/6/1996  thì cả khu phố 1, phường Bình An nằm ngoài ranh chứ không riêng gì khu 4,3ha, nhưng kết luận thanh tra chưa chỉ rõ”.

Điều mà bà con Thủ Thiêm mong chờ là phương án giải quyết, bồi thường đối với những sai phạm này và sự nghiêm minh trong việc thực hiện chỉ đạo của Trung ương, xử lý những cá nhân, tổ chức đã làm sai. Và quan trọng nhất chính là việc bồi thường thiệt hại cho người dân sẽ như thế nào để họ ổn định cuộc sống mà gần 2 thập kỷ qua phải sống trong cảnh khốn khổ.

PV đã liên hệ với người có thẩm quyền của TP HCM để tìm hiểu việc thực hiện kết luận thanh tra, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có câu trả lời.

Bồi thường cho người dân thế nào?

Theo luật sư Trịnh Công Minh (Văn phòng luật sư Trung Nguyên, Đoàn Luật sư TP HCM), kết luận Thanh tra Chính phủ cho thấy, UBND TP HCM và các cơ quan ban, ngành tại địa phương đã sai phạm rất nghiêm trọng về trình tự, thủ tục thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị thu hồi đất để thực hiện Đồ án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 367 ngày 4/6/1996. Trong quá trình triển khai thực hiện, không hề có văn bản xin ý kiến hay văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là trái pháp luật.

Về trách nhiệm pháp lý liên quan đến thu hồi, bồi thường và hỗ trợ tái định cư đối với phần diện tích nằm ngoài ranh giới quy hoạch với diện tích 4,3ha, muốn xử lý triệt để những bức xúc của người dân, UBND TP phải có trách nhiệm thương lượng với dân có đất bị thu hồi, bồi thường. Nếu không thể thương lượng được, người dân có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai.

Trong trường hợp UBND TP thực hiện theo kiến nghị xử lý trong kết luận của Thanh tra Chính phủ thì buộc phải thực hiện lại công tác thu hồi, bồi thường và hỗ trợ tái định cư đúng  trình tự, thủ tục theo quy định hiện hành. Cụ thể: Áp dụng Luật Đất đai năm 2013.

Đối với người dân tái định cư đã nhận đất chỗ khác, vị trí khác, giá trị có thể thấp hơn so với vị trí quy hoạch theo Quyết định 367 của Thủ tướng thì cũng phải được tính toán lại theo quy hoạch được điều chỉnh lại để bồi thường hỗ trợ theo Luật Đất đai 2013, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của họ. Đối với hộ dân có đất bị thu hồi trong diện tích khu đất 4,3ha, ngoài ranh quy hoạch theo Quyết định 367, thành phố phải thu hồi quyết định cũ để ban hành các quyết định mới phù hợp với quy hoạch được điều chỉnh lại và thực hiện hoán đổi đền bù bằng đất có giá trị tương đương hoặc nếu phải bồi thường thì áp dụng đơn giá bồi thường theo Luật Đất đai 2013.

Ngoài ra, do việc làm sai trái của các cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của UBND TP HCM đã làm thiệt hại rất nặng nề về tinh thần và vật chất của người dân trong suốt hơn 10 năm qua nên cần phải xem xét đến trách nhiệm bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; xử lý thích đáng theo pháp luật đối với những hành vi sai trái của cá nhân, tổ chức, cơ quan có liên quan. 

Yên Trang (Ghi)

Sỹ Đồng

Ý KIẾN BẠN ĐỌC
Bấm để theo dõi thông tin chính thống,
tin cậy từ Báo Giao Thông