Đậu mùa khỉ có nguy cơ thành làn sóng dịch như Covid-19?

28/07/2022 07:17

Theo chuyên gia y tế, bệnh đậu mùa khỉ ít khả năng thành làn sóng dịch bệnh như Covid-19 nếu chủ động các chương trình giám sát trong cộng đồng.

Đậu mùa khỉ đã lan đến 75 quốc gia

Theo PGS. Đỗ Văn Dũng, ĐH Y dược TP.HCM, "việc đi lại từ quốc gia này qua quốc gia khác hết sức dễ dàng, do đó khả năng xâm nhập và lây lan bệnh đậu mùa khỉ vào Việt Nam là có. Tuy nhiên, khả năng bệnh biến thành làn sóng dịch bệnh như Covid-19 không cao nếu chúng ta có sự cảnh giác, kèm theo đó là các chương trình giám sát trong cộng đồng".

Đậu mùa khỉ có nguy cơ thành làn sóng dịch như Covid-19? 1

Xét nghiệm chẩn đoán bệnh đậu mùa khỉ

Cùng quan điểm, PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, Bộ Y tế, cho biết đậu mùa khỉ ở người lây truyền khi chúng ta tiếp xúc trực tiếp gần, thông qua vết thương, dịch cơ thể, giọt bắn lớn của đường hô hấp, tiếp xúc chung các đồ dùng, vật dụng bị nhiễm mầm bệnh, lây từ mẹ sang con qua nhau thai... Đáng chú ý, đường lây chủ yếu của đậu mùa khỉ đến nay được ghi nhận ở nam giới có quan hệ tình dục đồng giới.

Tuy nhiên, từ những nghiên cứu và đánh giá hiện tại, bệnh đậu mùa khỉ ít có khả năng bùng phát thành đại dịch như Covid-19.

Với Việt Nam hiện nay, điều cần làm là giám sát, kiểm dịch đối với những trường hợp đi từ vùng dịch trở về, từ đó phát hiện sớm ca bệnh; nâng cao năng lực xét nghiệm, chẩn đoán, xác định và chuẩn bị sẵn sàng các phương án điều trị. Đồng thời, mỗi người dân cần chủ động những biện pháp phòng, chống dịch đã được Bộ Y tế khuyến cáo.

Còn theo TS. Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho rằng, trên thế giới, 75 quốc gia đã ghi nhận hơn 16.000 người mắc với 5 ca tử vong. Những quốc gia trong Đông Nam Á như Campuchia, Thái Lan, Singapore… cũng đã ghi nhận bệnh nhân.

Việt Nam dù chưa ghi nhận ca bệnh nhưng nguy cơ cao lây nhiễm, do vậy, Hội đồng chuyên môn Bộ Y tế sớm nghiên cứu, ban hành ngay hướng dẫn chẩn đoán, điều trị để phát hiện sớm những ca đầu tiên, sẵn sàng phương án điều trị, ngăn chặn nguy cơ bệnh diễn biến thành dịch.

Đậu mùa khỉ dễ lây nhất ở giai đoạn nào?

Ngoài biểu hiện sốt, đau đầu, sưng hạch, dấu hiệu phát ban ở người mắc đậu mùa khỉ, các nốt mụn thường xuất hiện theo trình tự, từ nốt dẹt, sau đó nổi lên sưng đau, mọng nước, có mủ...

Đậu mùa khỉ có nguy cơ thành làn sóng dịch như Covid-19? 2

Dấu hiệu của bệnh đậu mùa khỉ

Có 4 giai đoạn trong diễn biến bệnh đậu mùa khỉ, cụ thể:

Ở giai đoạn ủ bệnh kéo dài từ 6 -13 ngày, (dao động từ 5 - 21 ngày), người nhiễm không có triệu chứng và không có khả năng lây nhiễm.

Ở giai đoạn khởi phát (từ 1 - 5 ngày), các triệu chứng chính là sốt và nổi hạch ngoại vi toàn thân. Kèm theo người bệnh có thể có biểu hiện đau đầu, mệt mỏi, ớn lạnh, đau họng, đau cơ. Virus có thể lây sang người khác từ giai đoạn này.

Ở giai đoạn toàn phát, đặc trưng là sự xuất hiện của các ban trên da, thường gặp sau sốt từ 1- 3 ngày. Phát ban có xu hướng ly tâm, gặp nhiều trên mặt, lòng bàn tay, lòng bàn chân. Ban cũng có thể gặp ở miệng, mắt, cơ quan sinh dục.

Ban tuần tự từ dát (tổn thương có nền phẳng) đến sẩn (tổn thương cứng hơi nhô cao) rồi thành mụn nước (tổn thương chứa đầy dịch trong) và mụn mủ (tổn thương chứa đầy dịch vàng). Mụn này sẽ đóng vảy khô, bong tróc và có thể để lại sẹo.

Kích thước tổn thương da được xác định trung bình từ 0,5 - 1 cm. Số lượng tổn thương da có thể từ vài nốt cho đến dày đặc. Trường hợp nghiêm trọng các tổn thương có thể liên kết với nhau thành các mảng tổn thương da lớn.

Trong giai đoạn hồi phục, các triệu chứng có thể kéo dài từ 2 đến 4 tuần rồi tự khỏi. Người bệnh hết các triệu chứng lâm sàng, các sẹo trên da có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và không còn nguy cơ lây nhiễm cho người khác.

Về việc xét nghiệm chẩn đoán ca bệnh, có thể dùng xét nghiệm sinh học phân tử (PCR hoặc tương đương) với các bệnh phẩm dịch hầu họng (giai đoạn khởi phát), dịch nốt phỏng (giai đoạn toàn phát).

Bệnh đậu mùa khỉ chia làm 3 thể, gồm không triệu chứng, nhẹ và nặng.

Ở thể nhẹ, các triệu chứng thường hết sau 2 đến 4 tuần mà không cần bất kỳ biện pháp điều trị đặc hiệu nào.

Ở thể nặng, bệnh thường gặp trên nhóm đối tượng nguy cơ cao (phụ nữ mang thai, người cao tuổi, trẻ em, người mắc bệnh lý nền, suy giảm miễn dịch,…), có thể dẫn tới tử vong, thường từ tuần thứ 2 của bệnh.

Bệnh nhân có thể bị nhiễm khuẩn da, với biểu hiện có sốt kéo dài, dịch nốt phỏng đục hoặc nốt phỏng bị vỡ chảy dịch đục. Xét nghiệm các markers nhiễm trùng tăng cao; cấy dịch nốt phỏng có vi khuẩn.

Bệnh nhân cũng có thể bị viêm phổi với các triệu chứng như ho, tức ngực, khó thở... chụp phim phổi thấy rõ tổn thương; Viêm não: ý thức suy giảm, co giật, lú lẫn, dịch não tủy biến đổi...

Vũ Vũ