Diêm dân trần mình trên “chảo lửa” kiếm… 20 ngàn đồng mỗi ngày

30/05/2015 14:26

Với giá 1.500 đồng/kg muối thô, một diêm dân ở Nam Định mỗi ngày dầm nắng chỉ kiếm được khoảng 20 ngàn đồng.

Phơi mình dưới cái nắng 40 độ nhiều giờ trong ngày nhưng những diêm dân chỉ kiếm được khoảng 20.000 đồng.

Với nhiều người, những khoảng thời gian nắng nhất trong ngày thì nên đi “trốn” nhưng đối với những diêm dân (người làm muối) thì có nắng, nắng to mới kiếm được cơm ăn.

PV có mặt ở Bạch Long (Giao Thủy, Nam Định) vào những ngày nắng đỉnh điểm đầu mùa hè. Nắng nóng, gió biển, hơi mặn khiến cảm giác khó chịu càng nặng nề.

Bạch Long là ruộng muối lớn nhất miền Bắc, tuy nhiên muối lại không nuôi nổi người dân. Tỷ lệ bỏ nghề muối tại đây đang dần gia tăng, khi người dân không thể trông mong gì vào hạt muối, mặc dù họ phải dãi nắng cả ngày.

Nghịch lý là ở chỗ, trời càng nắng thì muối làm ra càng nhiều, giá muối sẽ nhanh chóng hạ, diêm dân thua lỗ. Còn cứ mưa nhiều, muối mất mùa thì giá lại được đẩy cao lên một chút. Nhưng mất mùa thì lấy đâu ra muối để bán, vì thế người nông dân làm muối cứ nghèo quanh quẩn từ đời này sang đời khác.

Năm 2000 tỉnh Nam Định có tới gần 1.100 ha ruộng muối, tập trung ở 3 huyện ven biển Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng. Nhưng đến năm năm 2014, diện tích làm muối của Nam Định chỉ còn 645 ha. Trên thực tế nghề muối đã bị xóa sổ ở một vài địa phương.

Với khoảng 250ha ruộng muối, mỗi năm Bạch Long thu khoảng 40.000 tấn muối. Nhưng con số này cứ thu hẹp dần bởi có những lúc 10kg muối không mua nổi 1 kg gạo.

Theo ông Khang (xóm Liên Hải, Bạch Long), trung bình giá muối khoảng 1.500 đồng đến 2.000 đồng/kg, tính trung bình, mỗi người chỉ được 20.000 đồng/ngày.

Một năm có hai vụ muối với 8 tháng có thể sản xuất được từ tháng tư đến tháng mười hai. Nhưng với diêm dân Bạch Long, chỉ những ngày mưa mới không phải ra đồng.

Hàng ngày, khoảng 5 giờ sáng, cả làng, cả xóm kéo nhau ra đồng xe cát từ sân vào ô nề phơi cát, múc nước biển từ mương để lọc lấy nước mặn để làm muối. Sau đó, nước mặ được múc lên các ô vuông tráng xi măng để phơi lấy muối.

Khoảng 1 giờ chiều khi muối chuẩn bị kết tinh, làng xóm lại tất tả mang vác dụng cụ ra đồng để chuẩn bị công đoạn như sáng và thu muối về.

Vài năm gần đây, giá muối xuống thấp, trung niên, trai tráng thì tìm cách đi làm ăn xa hoặc làm nghề thợ xây, phụ hồ. Lao động chính cho sản xuất diêm nghiệp ở Bạch Long là phụ nữ và người già, trẻ em.

Một số hình ảnh người dân Bạch Long phơi mình dưới nắng làm muối:

Hàng ngày, khoảng 5 giờ sáng, cả làng, cả xóm kéo nhau ra đồng xe cát từ sân vào ô nề phơi cát, múc nước biển từ mương để lọc lấy nước mặn để làm muối. Sau đó, nước mặn được múc lên các ô vuông tráng xi măng để phơi lấy muối. 

Nước biển sau khi được lọc nhiều lần để tăng độ mặn được đổ lên sân phơi, lợi dụng sức nóng của mặt trời kết tinh muối hạt.
Nước biển tại đây không đủ độ mặn nên người dân phải phơi cát, cát thấm nước biển và lọc nhiều lần để tăng độ mặn.
Khoảng 1h chiều, người dân thu cát.
Chở cát đi lọc làm tăng độ mặn của nước biển.
Khoảng 1h chiều, những vuông muối đã dần kết tinh.
Khoảng 4h chiều, người dân bắt đầu thu muối trên ruộng.

Nắng nóng, gió biển, hơi mặn khiến cảm giác khó chịu càng nặng nề.

Diêm dân miệt mài làm việc trong cái nắng chói chang của mùa hè.
Để có những hạt muối như thế này, diêm dân đã phải đổ không biết bao nhiêu mồ hôi, công sức.
Với khoảng 250ha ruộng muối, mỗi năm Bạch Long thu khoảng 40.000 tấn muối. Nhưng con số này cứ thu hẹp dần bởi có những lúc 10kg muối không mua nổi 1 kg gạo.
Vài năm gần đây, giá muối xuống thấp, trung niên, trai tráng thì tìm cách đi làm ăn xa hoặc làm nghề thợ xây, phụ hồ. Lao động chính cho sản xuất diêm nghiệp ở Bạch Long là phụ nữ và người già, trẻ em.
Một xe muối như thế này có giá 90.000 đồng (khoảng 45-50kg).
Nghề làm muối ở Nam Định tập trung ở 3 huyện ven biển Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng. Hiện tại, nghề muối đã bị xóa sổ ở một vài địa phương.
Nguyệt Vũ