Đìu hiu Xóm Lưới bên dòng Thị Vải

22/05/2016 06:41

8 năm sau vụ Vedan xả thải ra sông Thị Vải, cuộc sống của hàng nghìn hộ dân giờ đã thay đổi quá nhiều...

Đìu hiu xóm lưới bên dòng thị vải

Anh Nguyễn Văn Thắng cầm 2 con cua vừa bắt được trên sông Thị Vải

Sau gần 8 năm các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý triệt để việc Công ty Vedan xả thải ra dòng sông Thị Vải, nay dòng sông đã trong xanh trở lại. Thế nhưng, cuộc sống của hàng nghìn hộ dân trước kia giờ đã thay đổi quá nhiều.

Sông đã trong nhưng hiếm cá tôm

Sáng 18/5, chúng tôi tìm đến xã Phước Thái, huyện Long Thành nơi được xem là đại bản doanh của nghề chài lưới trên sông Thị Vải thuộc tỉnh Đồng Nai. Chạy dọc đường ven sông Thị Vải, đoạn giáp ranh giữa huyện Tân Thành (Bà Rịa - Vũng Tàu) và xã Phước Thái (huyện Long Thành, Đồng Nai) quan sát thấy có một số lồng bè nuôi cá, nuôi hàu ven sông.

Ông Nguyễn Văn Khỏe (57 tuổi) cho biết, ông sinh sống ở đây và theo cha đánh cá trên sông Thị Vải từ nhỏ. Năm 2008, khi sông Thị Vải bị ô nhiễm, nguồn cá cạn kiệt nên ông bỏ nghề rồi vay vốn mua thuyền chở hàng thuê. Khi sông Thị Vải được hồi sinh, ông không đánh cá lại mà chuyển sang nuôi hàu. Ông Khỏe thông tin, người dân ven bờ sông Thị Vải giờ bỏ nghề đánh bắt cá và ai có tiền, vốn mạnh thì chuyển sang nuôi hàu. Chỉ ra dòng sông Thị Vải trước mặt, ông Khỏe nói: “Nước sông giờ trong sạch hơn trước nhưng cũng còn bị ảnh hưởng nhẹ dẫn đến việc hàu bị đen, mất giá. Dù vậy, nó cũng giúp cuộc sống người dân ở đây được cải thiện hơn rất nhiều so với lúc dòng sông bị ô nhiễm”.

Năm 2008, cơ quan chức năng bắt quả tang Công ty Vedan Việt Nam (huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai) xả nước thải từ các bồn, bể chứa chưa qua xử lý ra sông Thị Vải. Sau đó, Công ty Vedan bị xử phạt vi phạm bảo vệ môi trường 267 triệu đồng; Bị truy thu phí bảo vệ môi trường hơn 127 tỷ đồng. Công ty Vedan chấp nhận bồi thường 100% thiệt hại theo yêu cầu cho người dân các địa phương, với số tiền gần 220 tỷ đồng.

Chúng tôi tìm đến nhà anh Nguyễn Văn Thắng (SN 1977, ấp 1A, xã Phước Thái) và nghe anh bộc bạch về cái nghiệp mưu sinh của mình: “Gia đình tôi sống bằng nghề chài lưới trên sông Thị Vải từ ngày lập làng nên nghề đánh cá là nghề cha truyền, con nối. Trước đây, khu vực này nhà nhà đan lưới ra sông mưu sinh, cá tôm tấp nập vào bờ bán cho thương lái. Nhưng sau sự việc dòng sông bị ô nhiễm, cá, tôm chết sạch nên nhiều gia đình đành phải bỏ nghề tìm kế mưu sinh khác.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, cá trên sông Thị Vải chủ yếu là cá sinh sống ở vùng nước lợ nên có giá bán khá cao như: Cá chẽm, cá mú, cá nâu…, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho bà con. Thế nhưng, sau khi dòng sông bị ô nhiễm dù sau đó được hồi sinh, lượng cá, tôm có sinh sôi trở lại nhưng giảm rất nhiều so với trước. Chính vì hiếm như thế nên nhiều người đã bỏ nghề đi làm thuê và ai có vốn lớn mới dám đầu tư lồng bè nuôi hàu.

Theo lời ông Nguyễn Văn Thìn (65 tuổi), một lão ngư kỳ cựu ở Xóm Lưới, khi sông Thị Vải “chết”, không cá, tôm nào sống nổi, bắt được con cá như “mò kim đáy bể”. Tuổi cũng đã cao nên ông không cầm cự nổi rồi chuyển nghề sang cho cậu con trai. Thế nhưng, làm được một thời gian, đi xa có, đi gần có nhưng thu nhập không đủ trang trải vì cá quá ít, con trai ông cũng bỏ nghề đi làm công nhân cho đến bây giờ. Thuyền, ghe thì đã bán, bộ lưới đánh cá ông Thìn giữ lại làm kỷ niệm rồi thấy không cần thiết ông đem ra làm... hàng rào nuôi gà.

Ra trước nhà, liếc nhìn đồng hồ, ông Thìn chỉ tay về các dãy nhà đìu hiu ở Xóm Lưới bồi hồi nói: “Người dân ở đây đánh cá canh con nước. Giờ là 16h. Cũng giờ này chục năm trước, người dân nhộn nhịp chuẩn bị lưới, thuyền đi đánh cá. Đi về ghe nào cũng đầy ắp cá. Giờ thì nước đã trong sạch nhưng cá ít, nhiều người bỏ nghề. Hiện nay, nhà tôi chỉ còn cậu con trai út thỉnh thoảng vẫn ra sông đánh cá nhưng thu nhập rất bấp bênh”.

Đìu hiu xóm lưới bên dòng thị vải

Người dân dẫn nước từ dòng sông Thị Vải vào ao nuôi tôm, cá

Đìu hiu Xóm Lưới

Chiều tàn, chúng tôi tìm về Xóm Lưới, ấp 1C, xã Phước Thái, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Xóm Lưới nằm nép mình bên bờ sông Thị Vải và cũng gần với Công ty Vedan. Nơi đây từng nổi danh về nghề đánh bắt cá trên sông Thị Vải nhưng giờ chỉ còn là “vang bóng một thời”. Xóm Lưới, nghe tên đã gợi cho người ta về nơi từng có nghề cá phát triển đến nỗi trứ danh khắp một vùng. Thế nhưng, khi tìm về đây, Xóm Lưới đã hoàn toàn trái ngược với suy nghĩ ban đầu của chúng tôi. Phải nhờ sự hướng dẫn rất nhiều từ người dân chúng tôi mới tìm được địa chỉ và càng không khỏi ngỡ ngàng với những gì nhìn thấy.

Đường dẫn vào Xóm Lưới được trải nhựa một đoạn, hai bên các dãy nhà cấp bốn đóng cửa im lìm. Xóm Lưới có đường dẫn ra sông Thị Vải, thoang thoảng hắc mùi khí thải từ Công ty Vedan. Hai bên đường không có cảnh ngư dân phơi lưới trước nhà. Bờ sông Thị Vải bên Xóm Lưới cũng không có thuyền, ghe đánh cá, chỉ có một vài tàu hàng. Ban ngày, nơi đây chỉ có người già, trẻ con và những rặng dừa lặng gió. Thanh niên, trung niên đã đổi nghề đi làm công nhân…

Ngồi trước nhà sau trận mưa lớn, nghe chúng tôi hỏi, ông Trần Công Thành (60 tuổi) buồn bã chỉ tay xuống nơi mình đứng nói: “Xóm Lưới là đây này!”. Ông kể, ông đã sống ở đây hơn 20 năm. Trước năm 2008, khi sông Thị Vải chưa bị ô nhiễm nặng, ông và gia đình sống bằng nghề đánh bắt cá trên con sông này. “Ngày ấy, gia đình tôi có cuộc sống ổn định và khá giả nhờ con sông Thị Vải. Sau khi Công ty Vedan xả thải, nguồn cá dần cạn kiệt, ngư dân dần bỏ nghề. Sau khi được nhà máy Vedan bồi thường mấy chục triệu đồng, tôi cầm cự thêm vài năm rồi cũng bỏ nghề vì sông cạn cá. Ghe, thuyền để mưu sinh của gia đình tôi cũng phải đem bán. Các con tôi nay cũng chuyển sang làm công nhân”, ông Thành buồn giọng.

Chỉ tay về Xóm Lưới, ông Thành ngậm ngùi: “Nghe tới Xóm Lưới là biết nơi đây người dân toàn làm nghề đánh bắt cá. Nhưng đó là chuyện trước kia, sau khi nguồn nước bị ô nhiễm, giờ người ta nghỉ gần hết rồi. Cho dù nước sông bây giờ trong sạch nhưng cá không còn nhiều như trước, ngoài một số hộ vẫn bám sông mưu sinh, số còn lại không ai còn coi nó là việc mưu sinh nữa”.

Trao đổi với PV Báo Giao thông, ông Phan Tấn Phát, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân ấp 1A (xã Phước Thái, huyện Long Thành) cho biết: Trước đây riêng ấp này hầu như nhà nào cũng theo nghề chài lưới trên sông để mưu sinh. Tuy nhiên, đến nay chỉ còn khoảng 20 hộ bám nghề do thu nhập không ổn định và nhiều thanh niên đi làm công nhân hoặc làm nghề khác.

Rời con sông Thị Vải mà lòng ngổn ngang. Trước mắt chúng tôi là Công ty Vedan hiện lên sừng sững, quay lại sau lưng thấy Xóm Lưới đìu hiu…

Báo giấy