Vì sao bệnh nhân mắc Covid-19 mất khứu giác, liệu có phục hồi?

03/02/2021 17:05

Giới khoa học nhận định virus SARS-CoV-2 gây tổn thương tế bào thần kinh trong mũi khiến bệnh nhân Covid-19 mất khứu giác.

Vì sao bệnh nhân mắc Covid-19 mất khứu giác, liệu có phục hồi? 1

Nhiều bệnh nhân Covid-19 mất khứu giác

Lý giải về nguyên nhân dẫn đến tình trạng bệnh nhân Covid-19 mất khứu giác, BS. Trần Văn Phúc, BVĐK SaintPaul Hà Nội cho biết: Mặc dù chưa có bằng chứng rõ ràng về cơ chế, nhưng có sự đồng thuận trong giới khoa học: SARS-CoV-2 gây tổn thương tế bào hỗ trợ thần kinh trong mũi, là nguyên nhân mất khứu giác. Có hai loại tế bào liên quan gồm tế bào cảm nhận mùi và tế bào hỗ trợ thần kinh.

Các nghiên cứu cho ra những con số khác nhau, nhưng đều có đặc điểm chung, đa số bệnh nhân COVID-19 bị mất khứu giác.

Theo một nghiên cứu đăng trên kỉ yếu của Mayo Clinic vào tháng Sáu năm ngoái, tổng hợp số liệu từ 24 nghiên cứu với 8438 bệnh nhân, có tới 41% bị mất khứu giác.

Nghiên cứu khác của Shima T và cộng sự công bố vào tháng Tám, với cỡ mẫu 100 bệnh nhân, yêu cầu người tham gia nhóm nghiên cứu ngửi mùi rồi trả lời các câu hỏi trắc nghiệm.

Kết quả 96% người hỏi bị rối loạn khứu giác ở mức độ nào đó; 18% mất khứu giác hoàn toàn; hầu hết các trường hợp trả lời mất khứu giác đột ngột.

Các nghiên cứu giai đoạn đầu cho rằng, virus tấn công chọn lọc vào tế bào cảm nhận mùi, những tế bào này có liên hệ với tế bào cảm nhận mùi trên não, điều này gây nên sự lo ngại virus theo đó sẽ lan lên não. Tuy nhiên, giải phẫu bệnh tử thi cho thấy SARS-CoV-2 rất hiếm khi xâm nhập vào não, giả thiết tế bào cảm nhận mùi bị tổn thương cũng không được đứng vững.

Một nhóm nghiên cứu do nhà sinh học thần kinh Sandeep Robert Datta của Đại học Harvard dẫn đầu, đã phát hiện ra rằng tế bào hỗ trợ thần kinh có rất nhiều thụ thể ACE2, trong khi tế bào cảm nhận mùi thì không. Virus SARS-CoV-2 lại chỉ tấn công vào những tế bào có thụ thể ACE2. Như vậy, giả thuyết virus tấn công các tế bào hỗ trợ thần kinh gây mất khứu giác hoặc rối loạn ở mức độ nhất định, đã dần nhận được sự đồng thuận của giới khoa học.

Ông Phúc cũng cho biết, đối với hầu hết bệnh nhân mất khứu giác sẽ hồi phục sau vài tuần. Theo nghiên cứu của BS. Claire Hopkins tại Bệnh viện Gay and St Thomas, trên 202 bệnh nhân Covid-19 trong một tháng, thấy 49% trường hợp hồi phục. Nhưng một số bệnh nhân tổn thương khá nghiêm trọng, mà theo nghiên cứu này có những ca mất khứu giác kéo dài, hồi phục không hoàn toàn, mùi khó chịu hoặc mùi khác so với mùi trong trí nhớ, thậm chí mùi hôi thối.

Không có phương pháp điều trị rối loạn khứu giác hiệu quả, nhưng có cách rèn luyện khứu giác, tức là cho bệnh nhân tập ngửi những mùi nhất định để mũi học lại mùi. Trong tương lai, có thể thực hiện cấy ghép khứu giác bằng tế bào hoặc thiết bị truyền tín hiệu lên não, nhưng để cấy ghép được thì khoa học còn phải đi một chặng đường rất xa.

Uyên Vũ