Vì sao vào đúng ngày này 67 năm trước Liên Xô không gia nhập NATO?

07/05/2021 15:29

Ngày 7/5/1954, Liên Xô chính thức từ chối gia nhập khối Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương NATO.

Vì sao vào đúng ngày này 67 năm trước Liên Xô không gia nhập NATO? 1

Lãnh đạo Anh Mỹ và Liên Xô - ảnh Thư viện Quốc hội Mỹ/Thư viện và Bảo Tàng Franklin D. Roosevelt

Nhà sử học và nhà khoa học chính trị Vladimir Shapovalov trong bài bình luận của mình cho báo "Hành động và Lời nói" đã chỉ ra lý do tại sao giới lãnh đạo Liên Xô lại từng có ý định gia nhập khối hiệp ước mà ngày nay đã trở thành kẻ thù của nước Nga hiện đại.

Theo báo "Hành động và Lời nói", ngày nay, hầu như không thể tưởng tượng được một tình huống mà Moscow lại xin gia nhập khối NATO của Mỹ.

Tuy nhiên, vào thời điểm đó, quan hệ giữa Liên Xô và Hoa Kỳ rất khác so với ngày nay. Thực tế là vào giai đoạn trước năm 1954, Liên Xô hy vọng sẽ tiếp tục hợp tác với Hoa Kỳ sau chiến thắng trong Thế chiến thứ hai.

Hiện nay, vẫn còn có rất nhiều phỏng đoán xung quanh câu chuyện này. Một số người tin rằng việc Liên Xô đề nghị gia nhập NATO là một động thái ngoại giao có tính toán, nhằm gây xúc phạm công khai (Mỹ) nếu yêu cầu này bị từ chối.

Những người khác tin rằng các nhà lãnh đạo Liên Xô ngấm ngầm thúc đẩy gia nhập NATO để làm suy yếu sức mạnh của Liên minh từ bên trong. Sự thật là như thế nào? Nhà sử học và nhà khoa học chính trị Vladimir Shapovalov đã nói về điều này trong bài bình luận của mình cho "Lời và việc làm" như sau:

“Trước hết, cần phải nhấn mạnh rằng, đối với tình huống này, trong giai đoạn hiện nay dường như hoàn toàn vô lý. Trên thực tế, nếu chúng ta quay trở lại năm 1954 và nhớ lại tình hình vài năm trước đó, chúng ta thấy rằng Hoa Kỳ, Anh, Liên Xô và Pháp là đồng minh trong liên minh chống Hitler (Phát xít Đức).

Trên thực tế, không ai giải tán liên minh này, và nó hoạt động cho đến khi vào năm 1949, Hoa Kỳ, các đối tác phương Tây và các quốc gia vệ tinh của họ tạo ra một khối quân sự NATO mới nhằm chống lại Liên Xô.

Trên thực tế, cho đến năm 1949, Liên Xô và Hoa Kỳ là đồng minh trong khuôn khổ liên minh chống Đức Quốc xã. Họ đã cùng nhau chiến thắng trong Chiến tranh thế giới thứ hai, cùng nhau tạo ra Liên hợp quốc”, nhà sử học Vladimir Shapovalov học nhấn mạnh.

Vì sao vào đúng ngày này 67 năm trước Liên Xô không gia nhập NATO? 2

Các nước thành viên trong Hiệp ước Warsaw (màu cam đỏ).

Tháng 3 năm 1954, Liên Xô gửi công hàm chính thức yêu cầu gia nhập liên minh NATO. Trong thông điệp, các nhà ngoại giao Liên Xô lưu ý rằng sự hình thành và đối đầu của các khối quân sự toàn cầu luôn đi trước các cuộc chiến tranh thế giới.

Việc chấp thuận đơn đăng ký có nghĩa là Hoa Kỳ đã sẵn sàng hợp tác với một cường quốc hạt nhân, và do đó củng cố hòa bình thế giới.

Năm 1949, Hoa Kỳ quyết định thành lập một cộng đồng mới chống lại đồng minh cũ của mình trong Chiến tranh thế giới thứ hai - Liên Xô. Các nhà ngoại giao của chúng ta (Liên Xô) coi đây là một bước đi xảo quyệt, đơn phương và thù địch của Washington.

“Không có hành động nào của Liên Xô chống lại Hoa Kỳ. Đó là một sự chuyển đổi một chiều từ thân thiện sang thù địch.

Kể từ năm 1949, liên minh quân sự NATO đã hoạt động, bao gồm 12 quốc gia: 10 quốc gia Tây Âu và 2 quốc gia Bắc Mỹ, đó là Hoa Kỳ và Canada.

Về mặt chính thức, nó không nhằm vào Liên Xô, mặc dù trên thực tế, tất cả các hành động của NATO đều nhằm vào đất nước của chúng ta ”, ông Vladimir Shapovalov nói.

Đồng thời, nhà sử học nhấn mạnh rằng trong thời kỳ hậu chiến, các hành động của Liên Xô không mang tính thù địch. Ngược lại, Liên Xô được phân biệt bởi một chính sách nhất quán và dựa trên bằng chứng trong mối quan hệ với các nước khác.

Liên Xô tự đề nghị trở thành thành viên NATO dựa trên thực tế rằng họ là đồng minh của Mỹ, Anh và Pháp. Chỉ sau khi Hoa Kỳ và các đối tác của họ từ chối Liên Xô, đất nước chúng ta đã buộc phải chuyển sang bảo vệ lợi ích của mình một cách hợp lý.

Vài tháng sau, tổ chức Hiệp ước Warsaw (Warsaw Pact) được thành lập - một liên minh quân sự-chính trị do Liên Xô đứng đầu.

“Trong trường hợp này, chúng ta đang nói về một bước đi khá chu đáo, đã bộc lộ sự đạo đức giả và chơi sau hậu trường của Hoa Kỳ, kể từ khi NATO chính thức mở cửa cho tất cả các nước - kể cả Liên Xô.

NATO không được định vị chính thức và công khai như một liên minh quân sự chống lại Liên Xô, mặc dù nó được thành lập chính xác để theo đuổi chính sách chống Liên Xô tích cực.

Vào thời điểm Liên Xô thành lập khối quân sự gồm các nước thuộc Hiệp ước Warsaw vào năm 1955, Hoa Kỳ đã thành lập thêm ba khối quân sự: Hiệp ước Baghdad, Hiệp ước An ninh Thái Bình Dương (ANZUS)...”.

Năm 1955, Cộng hòa liên bang Đức trở thành một phần của NATO, và điều này cuối cùng đã xua tan ảo tưởng về hướng đi của Liên minh quân sự.

Và vào năm 1961, một tổ chức đã ra đời thống nhất khoảng 120 quốc gia - Phong trào Không liên kết (Non-Aligned Movement). Liên minh này bao gồm các quốc gia không muốn hợp tác theo kiểu liên minh quân sự (để chống lại các khối cường quốc lớn nào) với cả Hoa Kỳ hay Liên Xô.

Bình Nguyên