33 năm đi tìm công lý từ vụ án oan “vôi trộn đường”

14/03/2020 06:52

Bất ngờ bị khởi tố, bắt tạm giam phải hơn 33 năm sau, ông Nguyễn Hoàng Việt mới được minh oan. 

Bó hoa Viện KSND huyện Phụng Hiệp tặng ngày được xin lỗi minh oan, ông Việt đã trao lại cho bà Loan, người đã đồng hành cùng ông trong suốt 33 năm đi tìm công lý

Bất ngờ bị khởi tố, bắt tạm giam khi đang là Ủy viên thư ký thường trực UBND xã, phụ trách khối văn hóa - xã hội, kiêm trưởng tư pháp và trưởng lương thực xã Tân Bình vào tháng 1/1987, phải hơn 33 năm sau, ông Nguyễn Hoàng Việt (SN 1962, ngụ xã Tân Bình, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang) mới được minh oan.

Biến cố bất ngờ

Ngày 25/2, Viện KSND huyện Phụng Hiệp đã tổ chức buổi xin lỗi và cải chính công khai đối với ông Nguyễn Hoàng Việt. Tại đây, ông Trần Trung Nghĩa, Phó Viện trưởng Viện KSND huyện Phụng Hiệp, đại diện lãnh đạo Viện KSND và các cơ quan tố tụng của huyện xin lỗi ông Việt và gia đình ông. Ông Nghĩa cũng thừa nhận nguyên nhân dẫn đến thiệt hại cho ông Việt là do người tiến hành tố tụng và kiểm sát viên Viện KSND huyện Phụng Hiệp đã không đánh giá đầy đủ và toàn diện chứng cứ liên quan đến ông Việt trước khi khởi tố.


Một ngày giữa tháng 3/2020, chúng tôi có mặt tại nhà ông Nguyễn Hoàng Việt tại xã Tân Bình. Căn nhà cấp 4 của ông Việt nằm ven QL61B, sau nhiều năm xây dựng đã xuống cấp trầm trọng, tài sản quý giá nhất trong nhà có lẽ là chiếc tivi cũ.

Ba năm trở lại đây, ông Việt mắc bệnh tim nên không làm được việc nặng. Vợ ông, bà Nguyễn Thị Loan cũng không thể đi làm vì phải chăm sóc ông cùng người mẹ đã ngoài 80 tuổi. Cuộc sống của cả gia đình nhờ vào phần chu cấp của 3 người con trai hiện đang đi làm thuê bên ngoài. “Nếu không có biến cố bất ngờ 33 năm trước, có thể cuộc đời tôi, vợ và các con đã khác”, nhấp ngụm trà, ông Việt trầm ngâm nói.

Kể về biến cố của cuộc đời mình, ông Việt cho biết: Năm 1984, sau thời gian dài phấn đấu, ông được đưa vào làm cán bộ UBND xã Tân Bình. Đến năm 1986, ông giữ chức Ủy viên thư ký thường trực UBND xã, phụ trách khối văn hóa - xã hội, kiêm trưởng tư pháp và trưởng lương thực xã.

Thời đó, bà con vùng Tân Bình đa phần trồng mía, bố ông Việt cũng không ngoại lệ. Sau một mùa, ông Việt và các anh em trong gia đình đều được chia mía. Số mía này được đưa đến các lò đường sau khi thành phẩm thì mang về và bán cho trạm thu mua nông sản xã.

“Hôm đó, lãnh đạo xã đều đi vắng. Khoảng 3h chiều, khi tôi đang ngồi trực thì có người đến báo tin, em trai tôi (16 tuổi - PV) chở 51 cần xé (giỏ tre - PV) đường, trong đó có 32 cần xé trộn vôi và kêu tôi đến giải quyết. Nghĩ rằng tôi là người đang làm việc, bên kia là người thân, không tiện nên tôi nói chờ các anh lãnh đạo xã về rồi mới giải quyết. Sau đó, em trai tôi bị bắt giam. Đến ngày 12/1/1987, đến lượt tôi cũng bị bắt tạm giam với tội danh từ trên trời rơi xuống là chỉ đạo trộn vôi vào đường”, ông Việt kể.

Ngày 23/1/1987, TAND huyện Phụng Hiệp xử sơ thẩm, tuyên phạt ông Việt 18 tháng tù về tội “Làm và mua bán hàng giả” theo Điều 167 Bộ luật Hình sự năm 1985, còn em trai ông được tha “vì tuổi vị thành niên và thiếu hiểu biết”.

“Để tăng độ kết dính, nâng cao chất lượng đường kết tinh, các lò đường gia công trộn vôi bột vào trong quá trình sản xuất là đương nhiên chứ không phải riêng tôi chủ ý làm hàng giả để bán. Số đường này, sau đó theo tôi được biết cũng được bán đi rồi. Vậy là tôi kháng cáo, kêu oan. Những ngày trong nhà giam, tôi gần như bị tâm thần. Giam 6 tháng 13 ngày thì tôi được tạm tha. Khi được tạm tha, tôi chẳng thiết tha làm gì hết, tôi tuyệt giao với mọi người, quanh quẩn ở nhà không muốn đi đâu. Tôi gần như bị mất phương hướng bởi đúng lý ra phía trước tôi là một tương lai rất tốt nhưng không ngờ số phận trớ trêu”, ông Việt xót xa.

33 năm cơ cực

Ông Việt lật giở lại hồ sơ đã cũ kỹ theo thời gian

Tiếp lời chồng, bà Loan kể, sau khi kết hôn, hai ông bà dựng căn nhà nhỏ rồi ra ở riêng. Hàng ngày, ông Việt đi làm còn bà thì mở một hàng nước nhỏ để buôn bán. Nhưng buôn bán thời ấy thu nhập cũng chẳng đáng là bao. Cái ngày ông Việt bị bắt giam cũng là lúc đứa con thứ ba của ông bà sắp chào đời. Trong quãng thời gian này, một mình bà phải bươn chải nuôi hai con thơ dại trong khốn khó.

33 năm, gần nửa đời người mang tiếng là kẻ có tội, sống không phương hướng. Uất ức lắm, nhưng nay thì được thỏa lòng rồi. Dù nghèo khổ nhưng từ nay tôi đã có thể ngẩng cao đầu.
Ông Nguyễn Hoàng Việt


“Ông ấy vào tù hơn 1 tháng thì tôi sinh thằng thứ ba nên không buôn bán gì được. Sinh chưa được 5 ngày đã phải ngồi dậy lo cho các con. Để có tiền lo cho con, đi thăm chồng, tôi phải vay mượn tứ tung. Sinh con được 1 tháng, tôi bồng bế, dắt díu cả 3 đứa đi thăm chồng. Những ngày tháng đó thật không biết kể sao cho hết nỗi khổ nhưng dù có khổ, người ta có dị nghị thì tôi vẫn tin chồng tôi trong sạch”, bà Loan tâm sự.

Theo lời ông Việt, những ngày ông bị bắt tạm giam, kinh tế gia đình ngày càng xuống dốc. Bốn công đất phải bán đi để làm chi phí cho những lần “đội đơn kêu oan”. Một mình bà Loan phải lo kinh tế quán xuyến gia đình, nuôi dạy các con để chồng yên tâm đi kêu oan.

“Những năm tháng qua, hoàn cảnh gia đình rơi vào khó khăn vì để có tiền cho ông ấy đi khiếu nại, gia đình phải vay mượn khắp nơi. Đến căn nhà đang ở hiện tại, cũng là người thân cho tiền rồi cất vào năm 1991. Không đủ ăn, lấy đâu tiền cho các con học. Bốn đứa con tôi đứa nào cũng dang dở việc học. Đứa học tới lớp 9, đứa may mắn hơn thì hết lớp 12. Thương bố thương mẹ nên các cháu nghỉ học, đi làm thêm phụ giúp gia đình. Nhưng dù cực khổ cả nhà vẫn ủng hộ ông ấy”, bà Loan bùi ngùi.

Tháng 12/1988, TAND tỉnh Hậu Giang mở phiên tòa phúc thẩm và tuyên hủy án sơ thẩm, giao hồ sơ về cấp sơ thẩm xét xử lại. Đến hơn 6 năm sau, Công an huyện Phụng Hiệp ra quyết định khởi tố ông Việt về tội lừa dối khách hàng.

Sau đó Viện KSND huyện Phụng Hiệp ban hành cáo trạng truy tố ông Việt. Tuy nhiên, từ đó không thấy vụ án đưa ra xét xử dù ông Việt liên tục khiếu nại.

Hai năm sau đó, địa phương mời ông Việt đến nhận quyết định đình chỉ điều tra ký ngày 17/7/1997 của Viện KSND huyện Phụng Hiệp. Quyết định nêu: “Xét thấy hậu quả xảy ra không lớn, mức phạm tội lần đầu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, chuyển xử lý hành chính”.

Tuy nhiên, ông Việt đã từ chối không nhận. Ông liên tục khiếu nại, yêu cầu nếu xác định ông có tội thì đưa vụ án ra xét xử, ngược lại thì phải xác định ông vô tội, khôi phục mọi quyền lợi cho ông. Cuối cùng, ngày 18/12/2019, Viện KSND huyện Phụng Hiệp ra quyết định đình chỉ điều tra với ông Việt do hành vi không cấu thành tội phạm.

Được minh oan sau 33 năm và được Viện KSND huyện Phụng Hiệp chính thức tổ chức xin lỗi công khai, ông Việt rất mừng. Tuy nhiên, theo ông Việt, bên cạnh niềm vui, danh dự đã được phục hồi, ông mong muốn được xem xét bồi thường thỏa đáng phần nào những thiệt thòi mà ông đã chịu trong thời gian bị oan. “Đồng thời, ông cũng mong sớm được khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của mình, như phục hồi Đảng tịch và phục hồi chế độ công chức…

Nói về trường hợp của ông Việt, ông Nguyễn Ngọc Tùng, Chủ tịch UBND xã Tân Bình cho biết, tại địa phương, gia đình ông Việt luôn chấp hành tốt các chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Trước đây, cuộc sống gia đình khó khăn, địa phương xem xét đưa vào diện hộ cận nghèo. “Riêng năm nay, qua điều tra, khảo sát và xem xét thì trường hợp ông Việt lại không đủ điều kiện để xét hộ cận nghèo nữa. Tuy nhiên địa phương cũng rất quan tâm và tạo điều kiện cho gia đình ông”, ông Tùng nói.

Lê An